MONODIETA - WADY

Może wystąpić brak zainteresowania podawanym pokarmem

Mogą pojawić się zaburzenia rozwoju gada spowodowane brakiem niezbędnych substancji organicznych

Owady karmowe

Świerszcze

Świerszcze są jednymi z najpopularniejszych owadów karmowych, stanowią podstawę diety większości jaszczurek owadożernych. Jedną z ich największych zalet jest to, iż nie powodują one otłuszczenia zwierząt (zawierają tylko 17% tłuszczu, zaś ok. 65% stanowi białko).

W terrarystyce najczęściej hodowane i skarmiane są cztery gatunki świerszczy:
1) Świerszcz domowy (Acheta domestica)
2) Świerszcz kubański (Gryllus assimilis)
3) Świerszcz bananowy (Gryllodes sigillatus)
4) Świerszcz śródziemnomorski (Gryllus bimaculatus) - tego gatunku należy unikać ze względu na twardy i ciężkostrawny pancerz oraz agresywność.

Mącznik młynarek (Tenebrio monitor)

Mączniki mogą stanowić uzupełnienie diety gada, przy czym należy skarmiać osobniki białe, miękkie, zaraz po wylince.

Bardzo często pojawiającym się pytaniem u wielu terrarystów jest kwestia czy mączniki mogą stanowić podstawę diety u jaszczurek owadożernych. Odpowiedź na to pytanie jest negatywna, gdyż omawiane owady karmowe otoczone są chitynowym pancerzem, który jest słabo trawiony, co może doprowadzić ostatecznie do zatkania jelita. Ponadto w ciele mączników jest enzym utrudniający wchłanianie niektórych witamin (z grupy B), a ich wartość jako pokarmu jest ograniczona (zawierają 31% tłuszczu i 56% białka).

Przed podaniem mączników gadom, zaleca się wcześniejsze nakarmienie ich świeżymi warzywami, owocami, co znacznie zwiększa ich wartość odżywczą.

Drewnojady
(Zophobas morio)

Podobnie jak mączniki, mogą stanowić uzupełnienie diety gada, przy czym należy skarmiać tylko osobniki białe, miękkie, zaraz po wylince (dla pewności można jeszcze zgnieść główkę drewnojada).

Wartości odżywcze drewnojadów są znikome (mają ponad 55% tłuszczu, bardzo twardy chitynowy pancerz, co może spowodować wystąpienie podobnych komplikacji, jak przy nadmiernym skarmianiu stwardniałych mączników).

Szarańcza

Szarańcza zalicza się do owadów karmowych bardzo chętnie zjadanych przez agamy brodate. Stanowi dobre źródło białka dla jaszczurek owadożernych. Urozmaicona dieta szarańczy dodatkowo zwiększa jej wartości odżywcze.

W terrarystyce najczęściej hodowane i skarmiane są dwa gatunki szarańczy:
1) Szarańcza wędrowna (Locusta migratoria)
2) Szarańcza pustynna (Schistocerca gregaria)

Szarańcza może być podstawowym składnikiem diety agam.

Mole woskowe

Larwy moli woskowych są dobrym pokarmem dla agam, jednak podobnie do innych owadów karmowych tego typu nie mogą stanowić podstawy diety. Przed podaniem moli woskowych zwierzętom, należy bezwzględnie unieszkodliwić ich silne aparaty gębowe przez zmiażdżenie lub usunięcie główki - w przeciwnym wypadku mogą one uszkodzić przewód pokarmowy zwierzęcia.

Larwy moli woskowych zawierają 46% białka i 42% tłuszczu, natomiast ćmy tych owadów są znacznie uboższe w substancje odżywcze (nie pobierają pokarmu) z tego też powodu mogą być podawane jako czynnik zwiększający ruchliwość agam.

Karaczany

Zdrowo odżywione karaczany mają bardzo dużą wartość odżywczą i podobnie jak świerszcze mogą stanowić podstawę diety agam brodatych. Jednak z naszych doświadczeń wynika, że niektóre osobniki ciężko jest przekonać do tego typu pokarmu i zdecydowanie preferują świerszcze.

Jako karmę należy stosować małe gatunki karaczanów jak np.:
1) Panchlora nivea (posiadają bardzo cienki pancerz)
2) Nauphoeta cinerea
3) Blaptica dubia

Większe gatunki karaczanów z rodzaju Blaberus czy Gromphadorhina można skarmiać ewentualnie zaraz po wylince. Duże osobniki tych gatunków ze względu na rozmiar oraz grubość pancerza, są bardzo kłopotliwym pokarmem - mogą doprowadzić do zaczopowania zwierzaka lub zostać zwrócone nawet przez dorosłe agamy.

Dorosłe muchy

Muchy nie mają praktycznie żadnych wartości odżywczych, dlatego też mogą być podawane tylko jako urozmaicenie diety. Ich zaletą jest to, iż uaktywniają one ruchowo agamki, które muszą się troszkę nabiegać, zanim je upolują.

Należy pamiętać jednak o tym, iż brodaczom nie skarmiamy much żyjących na wolności, gdyż są one nosicielami wielu chorób, bakterii, które mogą okazać się groźne dla naszych podopiecznych. Dorosłe osobniki hodujemy sami z larw, które można nabyć w sklepach wędkarskich, bądź niektórych sklepach zoologicznych.

Agamom (jak i innym gadom) nie należy podawać larw much, ponieważ nie giną one podczas połykania ich przez zwierzę i ze względu na bardzo twardy chitynowy pancerz mogą przetrwać w przewodzie pokarmowym zwierząt. Poza tym odżywiają się one mięsem i często żerują na padlinie, czego konsekwencją jest to, iż żywa larwa przy pomocy aparatu gębowego może zacząć "zjadać gada od środka", próbując utorować sobie drogę na zewnątrz. Gady karmione takim pokarmem bardzo często padają w męczarniach. Takim pożywieniem można karmić jedynie zwierzęta trawiące pozaustrojowo, jak np. ptaszniki.

Pokarm łąkowy

Dieta oparta na pokarmie łąkowym jest zdecydowanie najzdrowsza i najlepiej odwzorowuje naturalne pożywienie zwierząt.

W sezonie wiosennym i letnim powinniśmy skarmiać jak najwięcej owadów zbieranych z czystych biologicznie łąk, nawet zupełnie rezygnując z pokarmu hodowlanego. Udowodnione zostało, że zwierzęta karmione pokarmem pochodzącym ze środowiska naturalnego znacznie rzadziej cierpią na schorzenia związane z niedoborem wapnia w organizmie i są dużo zdrowsze.

Przykłady najczęściej skarmianych owadów łąkowych:
- Świerszcz polny (Gryllus campestris)
- Pasikonik zielony (Tettigonia viridissima)
- Konik polny- brunatny (Chorthippus brunneus)
- Ślimak winniczek (Helix promatia)

Przy selekcji pokarmu łąkowego należy przestrzegać kilku zasad:
- nie wolno skarmiać owadów posiadających grube i twarde pancerze;
- absolutnie nie należy skarmiać owadów jadowitych jak np. pszczoły, osy, pluskwiaki;
- biedronki, niektóre krocionogi i bezskorupowe ślimaki (przykładowo pomrów wielki i błękitny), są zwierzętami zawierającymi substancje trujące, z tego też powodu należy odrzucać je podczas selekcji;
- nie wolno skarmiać gąsienic motyli i innych larw posiadających silne aparaty gębowe, co grozi uszkodzeniem przewodu pokarmowego agamy.

Przy łapaniu pokarmu łąkowego dobrze jest zaopatrzyć się w czerpak (długa siatka), który znacznie ułatwia i usprawnia zbieranie pożywienia . Zebrane owady wrzucamy do słoika, bądź innego wcześniej przygotowanego pojemnika z odpowiednią wentylacją, uniemożliwiającego jednocześnie ucieczkę koników czy świerszczy polnych.

Patyczaki

Stanowią one wartościowe uzupełnienie diety dla gadów, dzięki zawartości w przewodzie pokarmowych chlorofilu i prowitamin witaminy A- karotenów.

Oseski mysie (bądź innych gryzoni)

Oseski gryzoni stanowią kompletną karmę uzupełniającą dietę jaszczurek drapieżnych, ze względu na znaczną zawartość wapnia. Podawane jednak w zbyt dużych ilościach mogą powodować otłuszczenie gada, dlatego też należy skarmiać je agamom nie częściej niż 1-2 razy w miesiącu (częściej możemy podawać je jedynie samicą ciąży - nawet jest to wskazane).

Przed podaniem oseska musimy zastanowić się, czy brodacz osiągnął odpowiednią wielkość, aby poradzić sobie z tego typu pożywieniem. Co prawda w dużej mierze zależy to od indywidualnych cech danego osobnika, my trzymamy się jednak zasady, iż tego typu urozmaicenie diety dostają agamy, które osiągnęły co najmniej 35 cm.

Zdecydowanie odradzamy podawanie agamom brodatym dorosłych myszy, ze względu na to, iż mogą wyrządzić krzywdę naszemu zwierzakowi. Poza tym sam moment jedzenia i polowania na tego typu pożywienie z pewnością nie będzie miłym przeżyciem dla właściciela.

Gupiki (oraz inne małe rybki akwariowe)

Gupiki mogą być podawane brodaczom bardzo rzadko jako urozmaicenie pokarmowe.

Większość ryb zawiera substancję rozkładającą witaminę B₁, dlatego należy je podawać sporadycznie.

Argumenty "Za"

Argumenty "Przeciw"

Pokarm ten stanowi dobre urozmaicone diety brodaczy, szczególnie jesienną, zimową porą

Pokarm ten nie może stanowić podstawy diety.

Cena jest przystępna

Po otworzeniu puszki, nie można jej przetrzymywać dłużej niż kilka dni w lodówce, gdyż pożywienie dosyć szybko się psuje

W przypadku, gdy zabraknie nam żywych owadów karmowych, możemy pójść do sklepu, kupić puszkę i nie martwić się o to, że zwierzak będzie głodny

Pokarm trzeba umiejętnie podawać gadom, wydzielać określone porcje (przykładowo- nie można na raz skarmić pół puszki ślimaków, gdyż grozi to rozwolnieniem)

Pokarm można trzymać kilka dni w lodówce- przy czym ze względu na dobre, szczelne opakowanie, nie czuć jest jego zapachu

Niektóre agamy mogą odmówić przyjmowania martwego pokarmu

Pożywienie jest zróżnicowane co do wielkości- znajdzie się coś zarówno dla młodych agamek (np. ślimaki), jak i dla dorosłych agam (np. koniki polne).

W przypadku, gdy ma się mniejszą ilość osobników, trzeba się liczyć z tym, iż nie skarmi się całej zawartości puszki i część trzeba będzie wyrzucić (ewentualnie zamrozić).

Znaczenie wybranych witamin

Witamina C

Zwiększa odporność organizmu zwierzęcia.

Witamina D₃

Wytwarzana jest w skórze pod wpływem promieni UVB. Ma istotne znaczenie przy wchłaniania wapnia.

Witamina A

Konsekwencją braku jej w organizmie jest występowanie u gadów problemów ze skórą i oczami. Mogą także pojawić się kłopoty z zrzucaniem wylinki.

Przedawkowanie witaminy A uniemożliwia przyswajanie witaminy D₃.

Witamina B₁

Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego.

Ryby zawierają substancję rozkładającą witaminę B1, dlatego też należy je podawać sporadycznie.

Witamina B complex

Niedobór powoduje problemy trawiennie, skórne (wolny wzrost, osłabienie mięśni, łuszczenie się skóry).

Witamina E

Wpływa znacząco na przyswajanie innych witamin.

Niedobór może powodować powikłania u ciężarnych samic.

Wapń (Ca) i fosfor (P)

Gady, jako kręgowce, dla właściwego rozwoju szkieletu potrzebują wapnia i fosforu dostarczanego w odpowiednich proporcjach. W przypadku, gdy dieta jaszczurki skomponowana jest nieprawidłowo (zawiera zbyt dużo fosforu w stosunku do wapnia), organizm zaczyna dążyć do ustabilizowania stosunku Ca:P, pobierając wapń m.in. z kości, co prowadzi do licznych powikłań, chorób (przykładowo MBD).