ARTYKUŁY / Zdrowie i anatomia / Zimowanie agam
Zimowanie: jest to stan bardzo podobny do hibernacji, różniący się od niej stopniem obniżenia temperatury ciała i spowolnienia metabolizmu. W warunkach naturalnych, przeważnie od lipca, gdy temperatura spada i czuć w powietrzu zimę, agamy kopią norki i zakopują się w nich na okres 2-3 miesięcy. W ten sposób mogą przetrwać czas w którym następuje deficyt pokarmu oraz mogą odpocząć po okresie rozrodczym i przygotować się do kolejnego.
W warunkach hodowlanych agamy również odczuwają jesienny spadek temperatury w naszych mieszkania (co za tym idzie w terrariach), co nastawia ich zegar biologiczny na zimowanie. Nie dotyczy to jednak wszystkich osobników, są jaszczury które pomimo spadku temperatury nie są zainteresowane zimowaniem, inne znowu chcą zimować już we wrześniu, jeszcze inne dopiero w styczniu. Oczywiście nie ma reguły i upodobania brodaczy mogą zmieniać się wraz z wiekiem.
Istnieje wiele teorii o tym, co zrobić gdy zbliża się okres zimowania brodaczy. Niektórzy hodowcy myślą, że zmuszenie brodacza do snu zimowego przez obniżenie temperatury i światła jest dobrym wyjściem z sytuacji, podczas gdy inni próbują przeszkodzić jaszczurkom w kilkutygodniowej wyprowadzce z terrarium (często kierując się własnymi pobudkami jak np. brak wystroju w terrarium, nie mając na uwadze zdrowia zwierzęcia). Osobiście uważamy, że najlepszym wyjściem z sytuacji jest pozwolenie smokowi na zachowanie, które przychodzi mu naturalnie i to będzie najrozsądniejszym i najzdrowszym wyjściem z sytuacji.
* Jaszczurka przybiera ciemne barwy
* Chowa się w chłodniejsze miejsca
* Przysypia w chłodniejszych miejscach lub pod promiennikiem
* Kopie w terrarium
* Je mniej lub odmawia przyjmowania pokarmu
* Staje się mniej aktywna
Pamiętaj! Powyższe zachowania mogą również być spowodowane stanem chorobowym lub wadliwym działaniem żarówki UVB - dlatego po spostrzeżeniu powyższych zachowań należy oddać kał brodacza do badania i zawieźć go do weterynarza, aby sprawdzić ogólny stan zdrowia, wagę itd. (opisane poniżej)
Zaleca się zimować jaszczurki które ukończyły 10 miesiąc życia, młodsze osobniki przeważnie nie przejawiają chęci zimowania. Jeśli jednak w naszej hodowli pojawiłby się taki wyjątek, zalecamy przeprowadzenie częściowego zimowania - obniżenie temperatury oraz skrócenie czasu naświetlania do 10 godzin.
Zimowanie powinno być zaplanowanym wcześniej procesem, który powinniśmy poprzedzić następującymi czynnościami:
* 4-6 tygodni przed planowanym spoczynkiem, obowiązkowo musimy oddać kał agamy do badania. Czas ten pozwoli nam na ewentualne leczenie naszego podopiecznego przed planowanym zimowaniem. Badanie należy wykonać obowiązkowo, nawet jeśli nie decydujemy się na zimowanie. Kał badamy profilaktycznie (nawet jeśli nie podawaliśmy planktonu łąkowego).
* 2 tygodnie przed planowanym rozpoczęciem zimowania należy zmniejszyć podawaną ilość pokarmu.
* sprawdzić u weterynarza ogólny stan zdrowia, czy jaszczurka ma wystarczająco dużo rezerw tłuszczu (tłuszcz jest magazynowany u nasady ogona) oraz wagę (gwałtowny spadek masy ciała podczas zimowania zwiastuje choroby wymienione poniżej)
* tydzień przed planowanym zimowaniem należy skracać cykl oświetlania oraz zmniejszać temperaturę (1h / 2°C dziennie)
* dzień po ostatnim posiłku przed zimowaniem, należy wykapać agamę tak aby opróżnić jelita, ponieważ podczas zimowania niewydalony pokarm zacznie gnić w jelitach co może skończyć się zakażeniem, a najczęściej śmiercią.
* przed oraz w trakcie zimowania należy sprawdzić czy jaszczur nie jest odwodniony (naciągamy lekko skórę na grzbiecie, jeśli wraca w miarę szybko do poprzedniej pozycji jest wszystko ok, jeśli jednak skóra wraca powoli powinniśmy nawodnić gada)
* warto również poinformować wszystkich domowników o fakcie, iż przez najbliższe 2 miesiące terrarium nie będzie tętniło życiem jak co dzień oraz nie będzie można wyciągać jaszczurek z terrarium ani ich karmić.
* Odtworzenie warunków naturalnych w warunkach hodowlanych
* Agamy po spoczynku zimowym są znacznie bardziej aktywne w ciągu roku
* Zwiększa się ich odporność przez co są znacznie mniej podatne na choroby i zakażenia
* Zwiększa się ich żywotność
* Kilka tygodni po zimowani zaczynają się gody, które dzięki napełnieniu sił witalnych przebiegają sprawniej. Samice rzadziej mają problemy z zatrzymaniem jaj, przebiegiem ciąży oraz jaja są produkowane w większej ilości. Samcom zwiększa się popęd oraz płodność.
* Zmniejszenie tkanki tłuszczowej wątroby (ważne głównie przy otłuszczonych osobnikach)
Fot. by Cesash
Agamy powinny być przez cały okres zimowania pod stałą kontrolą swojego opiekuna. Szczególną uwagę powinniśmy zwrócić na następujące czynniki:
* Temperatura panująca w terrarium / pojemniku
* Widoczna utrata masy ciała (powoduje zbyt wysoka temperatura lub pasożyty)
* Śmierdzący, wodnisty stolec
* Podkrążone oczy
* Wolny nawrót skóry po odciągnięciu (opisane powyżej)
* Zanieczyszczane okolice kloaki
* Problem w utrzymaniu otwartych oczu
Są to często objawy odwodnienia, pasożytów lub choroby. W takim przypadku powinniśmy się bezzwłocznie skontaktować z weterynarzem.
Po uprzednim wprowadzeniu jaszczurki w zimowy letarg musimy wybrać miejsce i sposób w jaki chcemy przeprowadzić omawiany proces, możemy to zrobić na dwa sposoby :
Pełne zimowanie:
Jest to sposób kierowany głównie do doświadczonych terrarystów, głównie ze względu na niską temperaturę w której przeprowadzamy zimowanie i możliwość skrzywdzenia naszego podopiecznego, jeśli proces ten zostanie przeprowadzony nieprawidłowo/nieodpowiedzialnie.
Do przeprowadzenia pełnego zimowania niezbędne będzie:
* pomieszczenie w którym temperatura wynosi 16°C lub mniej
* kabel grzewczy
* termoregulator
* termometr
* pojemnik przeznaczony do zimowania agam z wentylacją grawitacyjną (góra / dół)
* miseczka z woda
* ręcznik\ręczniki papierowe\piasek (podłoże stosowane w terrarium, ręczniki pod wpływem wilgoci mogą się rozpadać)
* kryjówka (np. z kartonu)
Fot. Zimowanie agam w pojemnikach plastikowych. by Cheri Smith reptilerooms.com
Przygotowane do zimowania (wypróżnione, przebadane) i niskiej temperatury (należy przyzwyczajać do niej gada stopniowo - opisane powyżej) zwierzaki umieszczamy w pojemniku z ręcznikami papierowymi na dnie, miseczką oraz kryjówką (np. z pudełka kartonowego). Pojemnik przenosimy do pomieszczenia w którym jest temperatura 16°C lub mniejsza. Kabel grzewczy układamy pod pojemnikiem , podpinamy do termostatu i ustawiamy na 16°C. (Sondę od termostatu ustawiamy przy dnie!!). Pojemniki ustawiamy jak najdalej od okna/drzwi tak, aby unikać przeciągów i skoków temperatury. Musimy pamiętać o codziennej kontroli zimujących smoków (tak, aby ich nie budzić).
Podczas kontroli należy :
* Sprawdzić temperaturę panującą w pojemniku
* Sprawdzić nawodnienie organizmu gada (przez delikatne naciągnięcie skóry)
* Wymienić wodę na świeżą
* Kontrolować brak zanieczyszczeń na podłożu oraz pasożytów np. roztoczy
Po 6-8 tygodniach w zależności od przebiegu zimowania możemy przystąpić do wybudzania zwierząt (proces opisany jest poniżej).
Pseudo zimowanie:
Jest zdecydowanie bezpieczniejszym sposobem zimowania gadów, przez co jest wykorzystywany przez większą ilość hodowców. Przeprowadza się go w terrarium, po wykonaniu wszystkich czynności przygotowujących agamy do snu zimowego.
Podobnie jak w procesie wymienionym wyżej, tutaj również stopniowo zmniejszamy oświetlenie oraz temperaturę do cyklu 8 godzinnego. Po znalezieniu przez jaszczurkę schronienia, należy ograniczyć czynności przy terrarium do niezbędnego minimum, czyli do wymiany każdego dnia wody na świeżą i zroszenia elementów terrarium tak, aby zachować wilgotność na odpowiednim poziomie.
Warto również zakryć terrarium tak, aby agamy mogły odpoczywać w spokoju oraz poinformować domowników o długim śnie zwierząt który nie powinien być zakłócany.
Wybudzanie agam:
Po okresie 6 - 8 tygodni możemy przystąpić do wybudzania jaszczurki. Nie robimy tego gwałtownie, jest to odwrotny proces w stosunku do zimowania, czyli stopniowo zwiększamy temperaturę i światło ( kolejno włączając świetlówkę UVB później żarówki grzewcze) oraz podawany pokarm.
Pokarm zaczynamy podawać w monecie gdy jaszczurka zacznie wylegiwać się pod promiennikiem (ciepło przyśpiesza proces trawienia). Przez pierwsze kilka dni podajemy pokarm lekko strawny (zieleninę oraz wybieramy karmówkę z cienkim pancerzem chitynowym lub zaraz po wylince) oraz wodę. Po tak długim okresie bezczynności nie powinniśmy nadwyrężać układu pokarmowego.
Źródła:
Własne doświadczenia
Pogona.pl
helpforyourpet.com
pxleyes.com
reptilerooms.com
augusta-dragons.de
Wszelkie pytania odnośnie zimowania prosimy zadawać na forum w temacie - Zimowanie agam brodatych